دندان عقل ، که به عنوان دندان های سوم مولر نیز شناخته می شوند، آخرین دندان هایی هستند که در دهان انسان رشد می کنند. این دندان ها معمولا در اواخر نوجوانی یا اوایل دهه بیست سالگی زندگی ظاهر می شوند. با این حال، در بسیاری از افراد، به دلیل کمبود فضا در فک یا رشد غیرطبیعی، دندان های عقل قادر به خارج شدن کامل از لثه نیستند و درون استخوان فک یا بافت لثه محبوس می مانند که به این حالت دندان عقل نهفته گفته می شود. جراحی این دندان ها یکی از رایج ترین عمل های جراحی در دهان و فک است که نیازمند تخصص بالای جراح فک و صورت می باشد. در این مقاله جامع، به بررسی تمامی ابعاد جراحی دندان عقل از جمله درد، خطرات، وضعیت های خاص مانند رویش روی عصب، دوره نقاهت، هزینه ها و عوارض عدم درمان خواهیم پرداخت.
دندان عقل نهفته چیست؟
زمانی که دندان عقل مسیر رشد خود را طی می کند اما به دلایل متعدد نمی تواند به طور کامل در دهان ظاهر شود، نهفته می شود. دندان های نهفته می توانند به صورت کاملاً درون استخوان نهفته کامل، نیمه نهفته یعنی قسمتی از دندان خارج شده و بقیه زیر لثه پنهان است یا تحت مخاطی زیر لثه اما روی استخوان قرار داشته باشند. موقعیت دقیق دندان با استفاده از رادیوگرافی های دیجیتال و سی تی اسکن مشخص می شود که شرایط داخلی آن را به طور دقیق برای جراح مشخص می کند.
جهت مشاوره و رزرو نوبت فرم را پر کنید
چرا دندان عقل دردناک است؟
درد ناشی از دندان عقل نهفته می تواند دلایل متعددی داشته باشد ؛ یکی از شایع ترین دلایل، التهاب بافت اطراف تاج دندان است. وقتی دندان نیمه نهفته است، فضایی بین لثه و دندان ایجاد می شود که محل تجمع باکتری ها و بقایای غذایی است. این محیط بسته و گرم، بستر مناسبی برای رشد میکروب ها فراهم می کند که منجر به التهاب، تورم، درد شدید، بوی بد دهان و حتی ترشح چرک می شود. علاوه بر عفونت، فشار دندان در حال رشد به ریشه های دندان های مجاور نیز می تواند باعث دردهای مبهم در فک و حتی سردرد شود. درد ممکن است به صورت دورهای ایجاد شده و با مصرف آنتی بیوتیک و مسکن موقتاً تسکین یابد، اما تا زمانی که منبع اصلی آن یعنی دندان عقل کشیده نشود، عود مجدد درد امکان پذیر است.
جراحی دندان عقل روی عصب
یکی از حساسترین موضوعات در جراحی دندان عقل فک پایین، نزدیکی ریشه های دندان به عصب تحتانی فک عصبی که حس لب پایین و چانه را تامین می کند است. در رادیوگرافی ها، گاهی مشاهده می شود که ریشه های دندان عقل به صورت قلاب مانند روی عصب قرار گرفتهاند یا حتی عصب را جابجا کردهاند. در چنین شرایطی، خطر آسیب به عصب وجود دارد ؛ این آسیب می تواند منجر به بی حسی، گزگز یا درد در ناحیه لب، چانه، زبان و لثه ها شود. اکثر این آسیب ها موقتی هستند و طی چند هفته یا ماه بهبود یابند ، اما در موارد نادر ممکن است بی حسی به صورت دائمی باقی بماند. جراحان با تجربه در این مواقع با تکنیک های خاصی یا استفاده از راهنمایی دقیق سی تی اسکن، ریسک آسیب را به حداقل می رسانند ؛ در نهایت تصمیم گیری برای کشیدن این نوع دندان ها نیازمند سنجش دقیق منافع و مضرات توسط جراح و بیمار است.
مشاوره جراحی دندان عقل
بهترین جراح فک و صورت در تهران دکتر مهدی بمانعلی
چرا باید جراحی دندان عقل نهفته انجام دهیم ؟
بسیاری از بیماران این سوال را میپرسند که اگر دندان عقل من درد نمی کند، چرا باید آن را جراحی کنم؟ پاسخ به این سوال در پیشگیری از مشکلاتی نهفته است که ممکن است سال ها بعد بروز کنند و درمان آن ها بسیار دشوارتر و پرهزینه تر از جراحی پیشگیرانه باشد. دندانپزشکان و جراحان فک و صورت دلایل متعددی برای توصیه به جراحی دندان عقل نهفته دارند که حتی در صورت عدم درد فعلی توصیه انجام آن را می کنند. از این رو برخی از اصلی ترین علتهای انجام عمل جراحی دندان عقل نهفته عبارت اند از:
آسیب به دندان های مجاور
یکی از خطرناک ترین عوارض دندان عقل نهفته، فشار مداوم به ریشه دندان مولر دوم (دندان مجاور جلویی) است. این فشار می تواند باعث جذب ریشه دندان سالم شود، دندان را لق کرده و در نهایت منجر به از دست رفتن دندان مجاور شود. بنابراین حفظ یک دندان سالم و طبیعی بسیار ارزشمندتر از نگه داشتن یک دندان عقل نهفته و بی فایده است.
بیماری های لثه و پریودنتیت
دندان های عقل نیمه نهفته که بخشی از آن ها بیرون آمده و بخشی پنهان است ؛ فضایی را بین خود و لثه ایجاد می کنند که به آن اپراتکوم می گویند. این فضای بسته محیطی ایدهآل برای رشد باکتری ها و تجمع ذرات غذایی است. مسواک زدن و نخ دندان کشیدن در این ناحیه بسیار دشوار یا غیرممکن است. این موضوع منجر به عفونت لثه ، درد، تورم، بدبویی دهان و خونریزی لثه می شود.
پوسیدگی دندان
عمدتا به دلیل عدم دسترسی مناسب به دندان عقل نهفته و نیمه نهفته، پلاک میکروبی و رسوبات دندانی به راحتی روی آن تجمع میکنند و این امر باعث پوسیدگی دندان عقل میشود. از آنجا که ترمیم این دندان ها اغلب غیرممکن است، کشیدن آن تنها راه حل است ؛ ناگفته نماند که این، پوسیدگی دندان عقل می تواند به دندان مجاور سالم نیز سرایت کند.
خطرات و عوارض احتمالی جراحی دندان عقل
معمولا جراحی دندان عقل اگر به دست یک جراح با تجربه و متخصص انجام شود ، از عارضه چندان خاصی برخوردار نبوده و مشکل جدی ایجاد نمی کند. اما با این حال ممکن است برخی از بیماران علائمی مشاهده کنند که عبارت اند از:
- عفونت: اگر بهداشت دهان پس از جراحی رعایت نشود، محل زخم می تواند آلوده شود.
- خونریزی: خونریزی در حین و بعد از عمل طبیعی است، اما در برخی افراد با مشکلات انعقادی خون یا مصرف داروهای رقیق کننده خون، ممکن است کنترل آن دشوار باشد.
- تورم و کبودی: تورم گونه و فک تا چند روز پس از عمل طبیعی است و به مرور زمان کاهش می یابد.
- از بین رفتن لخته خون: این حالت دردناک زمانی رخ می دهد که لخته خون تشکیل شده در محل دندان کشیده شده از بین می رود و استخوان لخت در معرض هوا و غذا قرار می گیرد. این عارضه معمولاً ۳ تا ۵ روز بعد از جراحی با درد شدید و بوی بد خود را نشان می دهد. بنابراین برای نوشیدن از نی استفاده نکرده و به هیچ عنوان دخانیات مصرف نکنید.
- آسیب به دندان ها یا پرکردگی های مجاور: در مواردی که دندان عقل به دندان کناری چسبیده باشد، ممکن است در حین جراحی به آن دندان آسیب وارد شود یا پرکردگی آن شل شود.
هزینه جراحی دندان عقل نهفته
هزینه کشیدن دندان عقل نهفته عمدتا ثابت نیست و به عوامل متعددی بستگی دارد. این عوامل شامل اینکه موقعیت دندان فک بالا یا پایین باشد، زاویه رویش، میزان استخوان پوشاننده دندان، نیاز به جراحی سخت یا پیچیده، و نوع بی حسی ؛ تزریقی یا بیهوشی عمومی است. همچنین، هزینه در کلینیک های خصوصی، مطب ها و بیمارستان های دولتی متفاوت است. معمولاً جراحی دندان های عقل فک پایین که نهفته تر و به عصب نزدیک تر هستند، هزینه بیشتری نسبت به فک بالا دارند. علاوه بر هزینه جراحی، بیمار باید هزینه عکس برداری (رادیوگرافی پانورامیک یا CBCT) و داروها را نیز در نظر بگیرد.
