دندان عقل یک دندان دیررس و در اکثر مواقع مسئله ساز است که می تواند نقشی تعیین کننده در موفقیت یا شکست درمان های دندانی از جمله ارتودنسی ، ایمپلنت دندان و غیره را ایفا کند. برای مثال موضوع کشیدن دندان عقل برای ایمپلنت تنها یک اقدام ساده جراحی نیست؛ بلکه تصمیمی چند وجهی است که به ارزیابی استخوان و سلامت بافت نرم و حتی الگوی رشد فک ها وابسته است.
در این مقاله، با نگاهی علمی و بالینی، به بررسی چرایی، چگونگی و پیامد های کشیدن دندان عقل برای ایمپلنت می پردازیم.
دندان عقل چیست و چرا اهمیت دارد؟
دندان عقل یا مولر سوم معمولاً بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی رویش می یابد؛ این دندان، به دلیل کمبود فضا یا انحراف مسیر رویش، اغلب به صورت نهفته یا نیمه نهفته باقی می ماند. همین ویژگی دندان عقل است که آن را به منبع مهمی از التهاب، فشار استخوانی و تداخل با درمان های دندانی مانند ایمپلنت یا حتی ارتودنسی تبدیل می کند.
مزایای کشیدن دندان عقل برای سلامت فک
کشیدن دندان عقل، حتی اگر هیچ مشکل فوری ایجاد نکرده باشد، می تواند مزایای قابل توجهی برای سلامت کلی فک و دهان داشته باشد از این رو بسیاری از مزایای کشیدن دندان عقل برای سلامت فک عبارت اند از :
پیشگیری از آسیب به دندان های مجاور
یکی از مهم ترین مزایای کشیدن دندان عقل نهفته، جلوگیری از آسیب به دندان های آسیاب دوم است ؛ زمانی که دندان عقل با زاویه نامناسب رشد می کند، فشار مداومی بر دندان مجاور وارد می کند. این فشار می تواند منجر به پوسیدگی دندان های مجاور، تحلیل ریشه، جابه جایی دندان ها و حتی از دست دادن دندان سالم شود.
بهبود بهداشت دهان و دندان
دندان های عقل، به ویژه آن هایی که نیمه نهفته هستند، تمیز کردن بسیار دشواری دارند. موقعیت آن ها در انتهای دهان، دسترسی مسواک و نخ دندان را محدود می کند. این دشواری در نظافت، باعث تجمع پلاک، باکتری و باقی مانده غذا در اطراف این دندان ها می شود و خطر پوسیدگی، بیماری های لثه و عفونت را افزایش می دهد. کشیدن این دندان ها، یکی از نواحی مشکل ساز دهان را از بین می برد و رعایت بهداشت دهان را آسان تر می کند.
کاهش فشار بر مفصل فک
دندان های عقل نهفته که با زاویه نامناسب رشد می کنند، می توانند فشار نابرابری بر مفصل فک وارد کنند. این فشار نامتعادل می تواند منجر به اختلالات مفصل فک شود که با علائمی مانند درد فک، سردرد، صدا دادن فک و محدودیت باز شدن دهان همراه است. با کشیدن دندان عقل، این فشار برطرف شده و علائم مرتبط کاهش می یابند.
آیا برای ایمپلنت دندان به کشیدن دندان عقل نیاز است؟
به طور کلی خیر فرایند ایمپلنت دندان تداخلی با دندان عقل ندارد اما اگر دندان عقل باعث فشار به سایر دندانها شود ، نیاز به کشیدن آن است.
زمانی که نیاز به ایمپلنت در ناحیه خلفی باشد، وجود دندان عقل می تواند مانع دسترسی جراحی، ایجاد التهاب مزمن یا کاهش کیفیت استخوان شود. از این رو در موارد زیر کشیدن دندان عقل توصیه می شود :
- وجود عفونت یا کیست اطراف دندان عقل
- تحلیل استخوان مجاور محل از جمله سیاه شدن لثه بعد از ایمپلنت
- تداخل با مسیر قرارگیری فیکسچر
- دشواری در رعایت بهداشت دهان به علت موقعیت دندان عقل
همچنین در موارد زیر کشیدن دندان عقل الزامی نیست:
- دندان عقل سالم، رویش یافته و بدون فشار
- فاصله ایمن از ناحیه ایمپلنت
- عدم وجود التهاب یا آسیب بافتی
جهت مشاوره و رزرو نوبت فرم را پر کنید
چند نوع دندان عقل داریم؟
به طور کلی دندان عقل دارای چند نوع است که بر اساس نوع و میزان رویش تقسیم بندی شده می شوند. از این رو اصلی ترین دسته های دندان عقل عبارت اند از:
- دندان عقل کامل: دندان عقلی که کامل رشد کرده است ، در قوس فکی جای گرفته و با دندان مقابل تماس دارد. این دندان عقل اگر سالم و در جای خود قرار گیرد ، نیازی به کشیدن ندارد.
- دندان عقل نیمه نهفته: دندان های نیمه نهفته به دندانهای عقلی گفته می شود که بخشی از تاج دندان نمایان است و بخش دیگر زیر لثه یا استخوان قرار دارد.
- دندان عقل نهفته کامل: در این نوع دندان عقل ، دندان کاملاً در استخوان محصور است و دیده نمیشود. این دندان بسته به زاویه نهفتگی اینکه عمودی باشد یا افقی، می تواند فشار شدیدی به استخوان و سایر دندانها وارد کند.
چرا بهتر است قبل از ایمپلنت دندان عقل را بکشیم؟
دلایل متعددی برای کشیدن عقل وجود دارد که یکی از اصلی ترین آنها بهبود کیفیت استخوان است. دندان عقل نهفته می تواند با ایجاد حفرههای التهابی، تراکم استخوان را کاهش دهد؛ بنابراین حذف آن، بازسازی استخوانی بهتری را ممکن می سازد.
همچنین فضای آزادتر به جراح ایمپلنت این اجازه می دهد فیکسچر را با زاویه و عمق ایدهآل قرار دهد. در نهایت حتی اگر دندان عقل کاملا بی علائم باشد، در دراز مدت ممکن است باعث بروز مشکلات شود.
کشیدن دندان عقل درد دارد؟
درد دندان عقل به عوامل متعددی از جمله میزان نهفتگی، مهارت جراح، تکنیک بی حسی و آستانه درد فرد وابسته است.
اما عمدتا برای کشیدن دندان از بی حسی های موضعی پیشرفته استفاده می شود که بیمار حین کشیدن دندان هیچ احساسی نداشته باشد. علاوه بر آن برش های حداقلی و تکنیک های جدیدی که جراح فک و صورت استفاده می کند، آسیب بافتی را کاهش می دهند.
در نهایت استفاده از داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی و کمپرس سرد، درد پس از جراحی را مهار می کنند. و در اغلب موارد، درد حاد ظرف ۴۸ تا ۷۲ ساعت فروکش می کند. بنابراین کشیدن دندان عقل چه نهفته چه دندان کامل رویش یافته اگر به دست جراح با تجربه انجام شود ، جای نگرانی ندارد.
چه زمانی دندان عقل را بکشیم؟
یکی از نکات ظریف، فاصله زمانی میان کشیدن دندان عقل و کاشت ایمپلنت است. در حالت استاندارد معمولا تا ۸ هفته برای ترمیم اولیه بافت نرم نیاز است و تا ۴ ماه برای بازسازی استخوانی نسبی از این رو توصیه می شود که حداقل چند ماه برای ترمیم جای دندان آن را بکشید.
مراقبت های پس از کشیدن دندان و تأثیر بر ایمپلنت
پرهیز از سیگار و الکل، رعایت رژیم غذایی نرم، شستشوی ملایم با محلول های توصیه شده و پیگیری منظم تا حد زیادی بر نتایج و نقاهت بیمار موثر است.
پیشگیری از التهاب لثه اطراف دندان عقل
دندانهای عقل نیمه نهفته اغلب با بیماری های لثه ای همراه هستند ؛ این بیماری زمانی رخ می دهد که بافت لثه روی بخشی از دندان نیمه نهفته رشد می کند و یک فضای کیسه مانند ایجاد می شود که محل تجمع باکتری هاست.
حفظ سلامت استخوان فک
کیست ها و تومورهای ناشی از دندان عقل نهفته، می توانند به تدریج استخوان فک را تخریب کنند. این تخریب ممکن است منجر به ضعف ساختاری فک و تغییر شکل فک شود. کشیدن زودهنگام دندان عقل نهفته، از این تخریب پیشگیری می کند و سلامت استخوان فک را حفظ می نماید.
نکته پایانی
کشیدن دندان عقل اگر باعث تداخل در سلامت دندان و استخوان فک نشود ؛ یک امر ضروری نیست ، اما با این حال در برخی موارد از جمله کاشت ایمپلنت ، ضروری بوده و بایستی بعد از معاینات و نظر جراح ممکن است مورد نیاز باشد.
