می دانیم که از دست دادن دندانها فقط یک مسئله ظاهری نیست؛ بلکه جای خالی دندان عارضه ای است که بر نوع گفتار، تغذیه، اعتماد به نفس و حتی سلامت دستگاه گوارش اثر گذار است. به طور کلی با پیشرفت علم و دانش دندانپزشکان راهکار های گوناگون و متعددی برای پر کردن دندان از دست رفته ارائه می دهند که یکی از آنها استفاده از دندان مصنوعی است. انتخاب درست دندان مصنوعی و استفاده اصولی از آن ، می تواند کیفیت زندگی را بالا برده و فقدان دندان چندان احساس نشود .
دندان مصنوعی چیست؟
دندان مصنوعی به مجموعه ای از دندان های جایگزین گفته می شود که برای جبران دندان های از دست رفته طراحی و ساخته می شوند؛ دندان مصنوعی می تواند بخشی از قوس فکی یا تمام آن را پوشش دهد و معمولاً روی لثه یا ساختارهای باقی مانده دهان قرار می گیرد. دندان های مصنوعی با هدف بازگرداندن عملکرد جویدن، بهبود تکلم و اصلاح نمای ظاهری لبخند ساخته می شوند، به طور کلی مواد به کار رفته در ساخت دندان مصنوعی متنوعاند و به شرایط دهان، میزان تحلیل استخوان، حساسیت های فردی و البته بودجه بیمار بستگی دارد. دقت در قالبگیری، تنظیم و تطابق با آناتومی دهان، نقش تعیین کنندهای در موفقیت نهایی نتیجه درمان دارد.
مزایای دندان مصنوعی
نخستین مزیت دندان مصنوعی، بازگرداندن قابلیت جویدن و بلع آسان است. فرد می تواند طیف گسترده تری از غذاها را مصرف کند و از محدودیت های غذایی رها شود؛ این موضوع، به ویژه برای سالمندان، اهمیت حیاتی دارد. مزیت دوم، بهبود گفتار است. نبود دندان باعث تغییر در تلفظ برخی حروف می شود که دندان مصنوعی با پر کردن فضاهای خالی، به اصلاح این اختلال کمک می کند. از نظر زیبایی نیز دندان مصنوعی می تواند ساختار صورت را متعادل تر نشان داده و فرورفتگی گونه و افتادگی لب ها که معمولاً پس از بی دندانی رخ می دهد را جبران کند. همچنین دندان مصنوعی در مقایسه با ایمپلنت ، هزینه نسبتاً مقرون به صرفه ای در مقایسه با برخی روش های جایگزین، دارد که از دیگر امتیازات این گزینه درمانی محسوب می شود.
معایب دندان مصنوعی
با وجود مزایا، دندان مصنوعی نیز خالی از معایب نبوده و مشکلات زیادی نیز ممکن است به همراه داشته باشد. یکی از معایب رایج ناشی از دندان مصنوعی ، احساس وجود جسم خارجی در دهان است که ممکن است در هفته های ابتدایی بسیار آزاردهنده باشد. بنابراین گفته میشود که تطابق کامل با دندان مصنوعی نیازمند صبر و تمرین است. مشکل دیگر دندان های مصنوعی، احتمال جا به جایی یا لق شدن، به ویژه در نمونه های متحرک دندان مصنوعی است. این مسئله می تواند هنگام صحبت کردن یا غذا خوردن ایجاد ناراحتی کند که استفاده از چسب های مخصوص یا تنظیم مجدد توسط دندان پزشک تا حدی این مشکل را کاهش می دهد. همچنین باید گفت که مهمترین عیب دندان مصنوعی ، تحلیل رفتن تدریجی استخوان فک است که از معایب بلند مدت آن محسوب می شود. چرا که دندان مصنوعی فشار جویدن را مستقیماً به استخوان منتقل نمی کند و ممکن است با گذشت زمان حجم استخوان کاهش یابد و نیاز به اصلاح یا تعویض پروتز به وجود آید.
جهت مشاوره و رزرو نوبت فرم را پر کنید
انواع دندان مصنوعی
باید بدانید که دندان های مصنوعی در قالب و اشکال گوناگون طراحی می شوند تا پاسخگوی شرایط متفاوت بیماران باشند. شناخت انواع دندان مصنوعی، انتخاب آگاهانه و به مراتب راحت تری را برای بیمار به همراه دارد. از این رو برخی از اصلی ترین انواع دندان مصنوعی عبارت اند از:
دندان مصنوعی کامل که معمولا برای افرادی که تمام دندان های یک یا هر دو فک را از دست دادهاند، استفاده می شود. این نوع دندان روی لثه قرار می گیرد و با مکش طبیعی یا چسب های مخصوص ثابت می شود.
دندان مصنوعی پارسیل نیز زمانی کاربرد دارد که تعدادی از دندان های طبیعی هنوز در دهان باقی ماندهاند و این پروتز به دندان های موجود متصل شده و تعادل بهتری ایجاد می کند.
دندان مصنوعی ثابت نیز با استفاده از پایه های خاص یا ساختارهای نگهدارنده، به صورت نیمه دائم در دهان قرار می گیرد و حس پایداری بیشتری دارد و به مراقبت بیشتری نیازمند است.
کاشت ایمپلنت نیز بهترین ، طبیعی ترین و با مزایا ترین روش جایگزین کردن دندان از دست رفته می باشد که شامل کاشت پایه تیتانیومی داخل استخوان فک می باشد.
کشیدن چند دندان برای ایمپلنت فوری امکان پذیر است؟
بسیاری از افراد تصور می کنند ایمپلنت فوری فقط برای یک دندان تکی کاربرد دارد، اما این موضوع صحیح نبوده و بیمار می تواند چند دندان را به صورت فوری ایمپلنت کند. ایمپلنت فوری را می توان برای یک دندان تکی، چند دندان مجاور یا حتی جایگزینی تمام دندان های یک فک با استفاده از تکنیک های خاص انجام داد.
جایگزینی یک یا چند دندان تکی به این گونه است که اگر بیمار دو یا چند دندان مجاور را از دست داده باشد، می توان برای هر کدام یک ایمپلنت فوری کاشت. همچنین گاهی اوقات برای حمایت از پل دندانی، به جای قرار دادن ایمپلنت برای هر دندان، از ایمپلنت های فوری در نقاط مختلف استفاده می شود.
همچنین در مواردی که بیمار تمام دندان های فک بالا یا پایین را از دست داده باشد، ایمپلنت فوری می تواند یک روش بسیار کاربردی در درمان باشد. در این روش، معمولاً تمام دندان های باقی مانده اگر خراب باشند کشیده می شوند و بلافاصله ۴ تا ۶ ایمپلنت در استخوان فک کاشته می شود.
بنابراین در نهایت تعداد دندان های کشیده شده برای ایمپلنت فوری محدودیت خاصی ندارد، البته شرط اصلی انجام ایمپلنت این است که بیمار علاوه بر سلامت عمومی استخوان فک و شرایط جسمانی بیمار نیز مناسب باشد.
مزایای کشیدن دندان و کاشت ایمپلنت فوری
کشیدن دندان خراب برای جلوگیری از انتشار عفونت و ایجاد بستر سالم برای ایمپلنت، یک ضرورت درمانی است که از آسیب های جدی تر مانند تخریب سایر دندانها جلوگیری می کند. از این رو ایمپلنت فوری مزایای بسیار زیادی دارد که عبارت اند از:
- حفظ استخوان فک: یکی از بزرگترین مزایای ایمپلنت، جلوگیری از تحلیل استخوان فک است. وقتی دندانی کشیده می شود، استخوان اطراف آن به دلیل عدم تحریک مکانیکی شروع به جذب شدن می کند. ایمپلنت با ایجاد تحریک مشابه ریشه طبیعی، از این تحلیل استخوانی جلوگیری می کند. در ایمپلنت فوری، این محافظت از استخوان بلافاصله پس از کشیدن دندان آغاز می شود.
- کاهش تعداد جلسات درمانی: در روش سنتی، بیمار باید چندین بار برای کشیدن، انتظار، کاشت ایمپلنت و نصب روکش دندان مراجعه کند. در ایمپلنت فوری، بسیاری از این مراحل در یک جلسه ادغام می شوند
دندان مصنوعی برای چه افرادی مناسب است؟
معمولا دندان مصنوعی برای بیمارانی که به دلایل پزشکی امکان جراحی های پیچیده را ندارند، گزینه ای ایمن و کارآمد به شمار می رود. همچنین افرادی که دچار تحلیل شدید استخوان فک هستند و شرایط لازم برای کاشت پایه های پیشرفته را ندارند، می توانند از دندان مصنوعی بهرهمند شوند. همچنین سالمندان، بیماران مبتلا به برخی بیماری های مزمن و حتی افرادی که به دنبال راهکاری اقتصادی تر هستند، از جمله گروه افرادی هستند که این درمان برایشان کاربردی تر است.
مراقبت از دندان مصنوعی
درست است که دندان مصنوعی یک وسیله پزشکی و غیر طبیعی است ؛ اما شستشوی روزانه با برس های مخصوص، باعث جلوگیری از تجمع پلاک و باکتری میشود. همچنین خارج کردن پروتز در زمان خواب، به استراحت لثه ها کمک کرده و از التهاب می کاهد. علاوه بر آن انجام معاینات دورهای توسط پزشک و حتی متخصص فک اهمیت بالایی داشته و کوچک ترین تغییر در ساختار فک یا لثه می تواند بر تطابق دندان مصنوعی اثرگذار باشد.
طول عمر مفید دندان مصنوعی
به طور کلی هیچ تاریخ انقضای قطعی برای استفاده از دندان مصنوعی وجود ندارد، اما متخصصان توصیه می کنند که هر ۵ تا ۷ سال یکبار، دندان های مصنوعی باید بررسی و در صورت نیاز تعویض شوند. دلیل اصلی این بازه زمانی نیز، تغییرات آناتومیکی در دهان فرد است، نه لزوماً خرابی خود دندان مصنوعی چراکه با گذشت زمان، استخوان فک و لثه ها تحلیل می روند . این تحلیل باعث می شود که دندان مصنوعی که روزی کاملاً متناسب با فک بوده، شل شود و لق بزند. علاوه بر تغییرات بافتی دهان، خود مواد دندان مصنوعی نیز در برابر سایش و فرسایش مقاوم نیستند. دندان های مصنوعی با گذشت زمان ساییده شده و سطح جویدن آن ها صاف می شود که این امر کارایی جویدن را کاهش می دهد. همچنین رنگ مواد به کار رفته در دندان مصنوعی ممکن است تغییر کرده و با گذشت زمان زرد یا کدر شود که بر زیبایی لبخند تأثیر می گذارد.
عوارض استفاده از دندان مصنوعی بر لثه
یکی از شایع ترین عوارض استفاده از دندان مصنوعی، التهاب مخاط زیر پروتز است ؛ این عارضه معمولاً به دلیل عدم رعایت بهداشت، خوابیدن با دندان مصنوعی، یا شل شدن پروتز ایجاد می شود. وقتی دندان مصنوعی لق می شود، حرکات رفت و برگشتی آن روی لثه باعث سایش و زخم های ریز می شود. این زخم ها نیز محیط مناسبی برای رشد قارچ را فراهم می کنند که منجر به عفونت قارچی دهان می شود.
علاوه بر آن در حالت طبیعی، ریشه دندان ها در داخل استخوان فک قرار دارند و با هر بار گاز زدن و جویدن، فشار فیزیکی به استخوان وارد می شود. این فشار محرکی برای استخوان است تا متراکم و سالم بماند . همچنین وقتی دندان ها کشیده می شوند و ریشه آنها از بین می روند، دیگر هیچ محرکی برای حفظ حجم استخوان در آن ناحیه وجود ندارد که در نتیجه، بدن شروع به جذب استخوان در آن ناحیه می کند.
